'Suske en Wiske en de Lernende Leraren'

images from talmudcomics.net

Soncino Press, Adin Steinzalts en Schottenstein (Artscroll Press) hebben allen iets gemeen: ze hebben een grote bedrage geleverd in het toegankelijk maken van de Talmoed voor een breder publiek. Soncino vertaalde de tekst in statig engels, Adin Steinzalts vertaalde de Talmoed in modern iwriet en opende daarmee de deuren van de tekst voor miljoenen israeli's en de Schottenstein editie is een prachtige uitgave waarin de engelse en de hebreeuws/aramese teksten van de Vilna editie geintegreerd zijn. Alle drie de uitgaven zijn aan te raden voor de beginnende Talmoed student.

Voor wie echter in plaatjes denkt, is er ook de Talmoed in stripvorm. Ja, u leest het goed: in stripvorm. Zoiets als 'Suske en Wiske en Lernende Leraren' maar dan anders. Een vriendin van mij, Yonah Medbh Lavery-Yisraeli is een voltijd Kollel-studente aan de Conservative Yeshiva te Jeruzalem en kunstenares. Op haar website, Talmudcomics.net kan men haar werk vinden.

Yonah's strips zijn geen strips in de klassieke zin des woords, eerder een soort 'graphic novels'. Ook losstaande illustraties kunnen op haar site gevonden worden. Haar stijl is een prikkelende, anachronistische combinatie van 'modern-met-Chazal-chique'. Yonah's Talmoedische rabbijnen dragen soms jeans en een keppeltje of andere hedendaagse mode met elementen van de historische dracht van de Oudheid er in verwerkt. Yonah speelt bewust met deze anachronistische associaties om de lezer te laten nadenken over de verhouding tussen de moderniteit en de wereld van de Talmoed.

Veel van onze vertrouwde rabbijnen passeren de revu. Rabbi Meir, Rabbi Yochanan, Avtalyon en Shemaya, Rabbi Shimon bar Yochai onder zijn Johannesbroodboom, Raba en Abaye maar ook Beruria, de wijze en bedachtzame vrouw van Rabbi Meir die haar kinderen verloor door ziekte.

R'Shimon bar Yochai onder zijn Johannesbroodboom

Behalve portretten van Chazal (de rabbijnen uit de Talmoed) kan men ook stukken van traktaten vinden, waaronder het 'beginnerstraktaat' Berachot en delen van Ta'anit.
Yonah maakt ook illustraties en schilderijen van gebeden, rituele voorwerpen en joodse feestdagen. Tevens heeft zij haar eigen blog. Met blogposts geeft de artieste tekst en uitleg over haar werk en worden toekomstige projecten uitgewerkt.

Yonah's werk is dubbel origineel. Ten eerste is het origineel om delen van de Talmoed in stripvorm af te beelden. Ten tweede is haar methodiek origineel. Yonah is enerzijds trouw aan de traditie en leeft joods-religieus. Anderzijds is ze een moderne, niet-Orthodoxe vrouw die er niet voor schroomt om het spanningsveld tussen traditie en moderne vraagstukken op te zoeken. De vrouwen in haar Talmoed strips zien er modern uit, met onbedekt haar. Ze spreken en denken. Haar rabbijnen zijn jeugdig en dynamisch. Ze speelt ook met gender en seksualiteit. Hierdoor ontstaat er een soort 'Droste-effect'. De Talmoed zelf schroomde niet om moeilijke discussies aan te gaan en Yonah eert de moed van Chazal door het zelfde te doen.

Kortom, lezen dus. En mocht u de tekst van de Talmoed er zelf bij willen pakken, dan kan dat ook. Doordat de rechten op de Soncino Talmoed verjaart zijn kunt u op deze website bijna de gehele Sjas (sjisja sedarim; de 'zes orders' van de Misjna, een benaming voor de gehele Talmoed) downloaden. Als PDF, met de engelse tekst. (Voor de hebreeuwse/aramese tekst van de Talmoed online, klik hier en hier).

Ik denk dat Chazal het alleen maar fantastisch had gevonden: een vrouwelijke illustrator die de verhalen nieuw leven inblazen en het Internet die de tekst voor iedereen toegankelijk maakt. Ze hadden er vast een levendige makhloukes (discussie, meningsverschil) over gehad. Lernt u mee?

Gezellige pixels

Wat hebben een gereformeerde 'gezinsmanager' van tien kinderen in de Bijbelgordel en een geëmancipeerde rabbinaal studente in Londen met elkaar gemeen? Niet zo heel veel.

Behalve een gedeelde interesse in gezellige (en nuttige) huiselijkheden.

Teunie, moeder en fulltime huisvrouw is een blogster en schrijfster. Ik ontdekte haar blog via een artikel in Trouw. Teunie's blog, 'Eenvoudig Leven' geeft de lezer een hypermodern kijkje in een ouderwetsche keuken.

De charme van Teunie's blog is de sfeervolle toegankelijkheid waarmee ze schrijft in combinatie met nuttige en leuke huishoudelijke tips. Teunie blogt eerlijk en onbevangen over haar leven en heeft plezier in haar baan als huisvrouw. Haar stukjes kennen een vrolijk-nuchtere Hollandse inslag en hoewel het voor de lezer duidelijk is dat Teunie orthodox-christelijk is wordt dit nergens aan de lezer opgedrongen.

Teunie begon ooit haar blog om tips voor 'eenvoudig leven' te delen. Als moeder van een voetbalelftal heeft ze hier ruimschoots ervaring in. Veel van Teunie's tips stammen uit grootmoeders tijd en zijn zowel creatief en logisch (zelf groenten wecken, broodbakken en producten hergebruiken). Ze geeft recepten van echte Hollandse kost (bietjes in zoetzuur), ideeën hoe het huishouden te organiseren (een houtoven aangesloten op de cv) en klustips (zelf wasmiddel maken). Haar enthousiasme werkt zó aanstekelijk dat ze een waar netwerk aan gelijkgestemden en geïnteresseerden heeft opgebouwd die elkaar steunen en spullen met elkaar uitruilen. Eenvoudig leven begint haast een echte 'community' te worden.

Op een dieper niveau ben ik onder de indruk van Teunie's oprechtheid. Ze verbindt haar geloof met naastenliefde en duurzaam leven. Ze zoekt voldoening in het eenvoudige en het geluk in het grotere verband. Haar missie is om bewust in het leven te staan en zorgvuldig met het milieu om te gaan kan ik alleen maar toejuichen. En bovendien, wie vind het niet leuk om weg te dromen bij een 'nostalgisch' weblog?

Zet dus een fijne pot thee, pak de pan met piepers en de dunschiller en lees. Er zit veel verborgen wijsheid in een eenvoudig (en tevreden) leven.

The Sabbath Manifesto

Hier volgt een korte bespreking van een originele website met een uniek concept.

In Nederland zijn er vaak discussies over de zogenaamde 'koopzondag'. Is het een recht van consumenten om op hun gemak in het weekend te consumeren? Of is het een recht van o.a. winkeliers en winkelpersoneel om te genieten van een welverdiende rustdag? Ik pretendeer niet dat ik op dit complexe vraagstuk een antwoord heb.

Toch is het belangrijk om de Sjabbat in een breder kader te plaatsen dan alleen een Joods-religieus fenomeen. Ik beschouw de Sjabbat (en daarmee in het verlengde: 'het weekend') als één van de grootste geschenken van de Joodse traditie aan de mensheid. Dat de Joodse traditie deze rust inluidt met het aansteken van Sjabbat kaarsen en met het opstellen van een rijke traditie aan restricties en rituelen is uniek aan ons. Het achterliggende idee van het bewust cultiveren van rust hoeft echter niet uniek aan de Joodse traditie te zijn. Rust is geen luxe. Het is een recht. Deze gedachte kunnen wij zeker met de mensheid delen.

Dat was dan ook het idee van 'The Sabbath Manifesto', een nieuw virtueel initiatief van een groep Joodse kunstenaars. Onderdeel van de 'Slow Movement' (een maatschappelijke beweging die pleit voor een minder gehaast en zinvoller bestaan), proberen de initiatiefnemers van The Sabbath Manifesto lezers van hun site instrumenten aan te reiken waarmee zij op een speelse en creatieve wijze ook een mate van Sjabbatrust in hun leven kunnen integreren. De website noemt tien principes als handvatten voor een eigentijdse en vrijblijvende Sabbatsviering voor een algemeen publiek. Een aantal van deze principes zijn: 'maak contact met dierbaren', 'geniet van het buitenleven', 'steek kaarsen aan' en 'vermijd commercie'.

De strak en minimalistisch vormgegeven website is zowel informatief als interactief en er is voldoende ruimte voor reactie.

Tot slot roept de website op tot een 'National Unplugged Day' op 20 maart. Misschien niet van toepassing voor een Nederlands lezerspubliek maar toch de moeite waard om te overdenken.

Ik wens u alvast een fijn, inspirerend en rustgevend weekend of Sjabbat.

My Jewish Learning

Deze post is de eerste in een series over Joodse websites. Het is de bedoeling om (Amerikaanse en Engelse) Joodse websites te recenseren en daarmee toegankelijker te maken voor een Nederlands publiek.

De eerste website die ik graag wil bespreken is My Jewish Learning. Zowel voor leek als "professionele" Jood (en Joods-geinteresseerde) is deze site een onmisbare bron van kennis. MJL bestaat al een hele tijd en de interface is dan ook door de jaren heen veranderd maar het concept is het zelfde. In wezen is het een portal die toegang geeft tot verschillende Joodse thema's. Thema's variëren van typisch Joodse recepten ("hoe maak je matzeballen soep?") tot theologische bespiegelingen op de Joodse visies op het hiernamaals.

Eén van de krachten van MJL is ook iets dat het initiatief uniek maakt. Het is zoals ze dat zo mooi zeggen in het Engels: interdenominational. Niet gebonden aan een bepaalde stroming, herbergt de website artikelen en lemma's van Orthodoxe, Conservative, Reconstructionist, Reform en Seculiere auteurs. Voor ieder wat wils dus en MJL slaagt er goed in om deze informatie op een resepectvolle en eerlijke manier over te brengen. Wat dat betreft acht ik MJL als één van de meest neutrale en objectieve Joodse websites die ik ken en dat is een groot compliment.
Een ander sterk punt van MJL is dat complexe concepten eenvoudig en toegankelijk worden weergegeven. Ideeën van beroemde Joodse denkers, schrijvers en rabbijnen worden met behulp van citaten samengevat in korte en leesbare artikeltjes. Ook wordt er een 'getrapt' systeem gebruikt: wil je iets leren over een bepaald onderwerp (bijvoorbeeld, kasjroet) dan kan je eerst de beginnersartikelen lezen en vervolgens doorklikken naar wat geavanceerdere lectuur.
Tevens is MJL een interactieve website: er staan fimpjes en clips op, o.a. van hoe je de Sjabbatkaarsen moet aansteken. Dit maakt de website bruikbaar voor jong en oud, beginneling en doorgewinterde 'lerner'.
Een derde pluspunt is dat MJL heel goed religieus en seculier Jodendom bij elkaar brengt. Er zijn veel artikelen te vinden over Zionisme, Joodse cultuur, Israëlische cultuur en Joods humanisme. Niet-religieuze Joden hoeven dus bij MJL niet in de kou te staan.

Twee kleine minpuntjes van MJL zijn de volgende: er zijn weinig tot geen hebreeuwse bronnen van primaire teksten (Bijbel, Talmoed, etc) en alles wordt in vertaling aangeleverd. Voor de geavanceerde student is dit een gemis. Ook vind ik de website esthetisch niet bijzonder; de blauw-witte interface is erg uitgekauwd en het design is niet spannend of bijzonder mooi.

Toch mogen deze kritische kanttekeningen de pret niet drukken. Voor Nederlandse lezers kan het Engels misschien af en toe een uitdaging zijn maar ik zou aanraden dat dit de Nederlandse lezer niet moet weerhouden om de website te bezoeken. MJL is een schatkist aan informatie. Of je nou een niet-Joodse scholier bent die gegevens moet verzamelen voor een spreukbeurt, of je nou een geinteresseerde Jood of Christen bent of zelfs wanneer je een rabbijn bent die even snel en overzichtelijk de bronnen en achtergronden van een bepaald thema wil weten (Ik zal verklappen dat ik de site als rabbinaal student zelf ook gebruik!) MJL heeft voor elk wat wils.

Ga dus gerust op onderzoek uit en laat jezelf heerlijk urenlang verdwalen op My Jewish Learning. Deze leuke, informatieve website maakt zijn belofte waar: je zal er altijd namelijk iets van leren.